مشاغل خانگی طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین ابزارهای توسعه اشتغال، افزایش درآمد خانوارها و تقویت کارآفرینی، بهویژه در میان زنان و جوانان، تبدیل شدهاند. این نوع کسبوکارها به دلیل نیاز کمتر به سرمایه اولیه، حذف هزینههایی مانند اجاره محل کار و کاهش هزینههای جانبی، ظرفیت بالایی برای ایجاد اشتغال پایدار دارند و در بسیاری از کشورها سهم قابل توجهی در تولید، صادرات و رشد اقتصادی ایفا میکنند.
بر اساس آمارهای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، طی ۱۴ سال گذشته بیش از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار مجوز مشاغل خانگی در کشور صادر شده است که حدود ۸۱ درصد دارندگان این مجوزها را زنان و ۱۹ درصد را مردان تشکیل میدهند. این آمار نشان میدهد مشاغل خانگی نقش مهمی در افزایش مشارکت اقتصادی زنان و توسعه کسبوکارهای خرد داشتهاند.
در همین راستا، سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، از راهاندازی بانک جامع اطلاعات مشاغل خانگی خبر داد و گفت این سامانه با هدف شناسایی، پایش و ساماندهی فعالان این حوزه ایجاد شده است.
به گفته وی، تاکنون وضعیت فعالیت حدود یک میلیون و ۶۵۰ هزار نفر از دارندگان مجوزهای مشاغل خانگی در این بانک اطلاعاتی مشخص شده و این فرآیند تا شناسایی و ثبت وضعیت تمامی صاحبان مجوز ادامه خواهد یافت. به اعتقاد مسئولان، ایجاد چنین بانک اطلاعاتی میتواند به سیاستگذاری دقیقتر، هدفمند شدن حمایتها و تسهیل دسترسی فعالان این حوزه به خدمات دولتی و تسهیلات بانکی کمک کند.
انتقاد از عملکرد بانکها در پرداخت تسهیلات
با وجود تأکید دولت بر حمایت از مشاغل خرد و خانگی، روند پرداخت تسهیلات بانکی همچنان یکی از مهمترین چالشهای این بخش به شمار میرود. معاون اشتغال وزارت کار اعلام کرد تاکنون بیش از ۷۸ هزار میلیارد تومان (۷۸ همت) پرونده تسهیلات برای کسبوکارهای خرد و خانگی تشکیل و به بانکهای عامل معرفی شده، اما بانکها تنها ۲۵ هزار میلیارد تومان (۲۵ همت) از این تسهیلات را پرداخت کردهاند.
به گفته حسینی، این میزان پرداخت با حجم تقاضا و اهداف تعیینشده فاصله قابل توجهی دارد و وزارت کار در حال پیگیری موضوع با شبکه بانکی است تا روند پرداخت وامها سرعت بیشتری بگیرد.
کارشناسان نیز معتقدند دسترسی آسان به منابع مالی یکی از مهمترین پیشنیازهای توسعه مشاغل خانگی است و تأخیر در پرداخت تسهیلات، میتواند بسیاری از طرحهای اشتغالزایی را متوقف یا با مشکل مواجه کند.
اولویت دولت در برنامه هفتم توسعه
حمایت از کسبوکارهای خرد و مشاغل خانگی یکی از محورهای اصلی برنامه هفتم توسعه است. بر اساس احکام این برنامه، دولت موظف است سیاستهای حمایتی خود را بر توسعه کسبوکارهای کمتر از ۲۰ نفر نیروی کار متمرکز کند؛ کسبوکارهایی که به دلیل انعطافپذیری بالا، نقش مهمی در ایجاد اشتغال محلی و کاهش نرخ بیکاری دارند.
مسئولان وزارت کار معتقدند توسعه این بخش علاوه بر افزایش اشتغال، میتواند به کاهش مهاجرت، تقویت اقتصاد خانواده، افزایش مشارکت اقتصادی زنان و رونق تولید داخلی کمک کند.
بیش از ۶۰۰ رشته شغلی در حوزه مشاغل خانگی
برخلاف تصور عمومی که مشاغل خانگی را محدود به صنایعدستی یا تولیدات سنتی میداند، امروز بیش از ۶۰۰ رشته شغلی در قالب مشاغل خانگی تعریف شده است. این رشتهها علاوه بر فعالیتهای سنتی، حوزههایی مانند فناوری اطلاعات، طراحی گرافیک، تولید محتوای دیجیتال، طراحی صنعتی، خدمات آنلاین، صنایع خلاق، صنایع غذایی، پوشاک، صنایعدستی و بسیاری از مشاغل نوین را نیز شامل میشود.
گسترش فناوریهای دیجیتال و توسعه تجارت الکترونیک نیز فرصتهای تازهای برای فعالان این حوزه ایجاد کرده و امکان فروش محصولات و خدمات را بدون محدودیتهای جغرافیایی فراهم ساخته است.
حرکت به سمت ساماندهی و توسعه بازار
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در سالهای اخیر برنامههایی برای اتصال مشاغل خانگی به بازار، توسعه زنجیرههای تولید و ایجاد شبکههای فروش دنبال کرده است. یکی از برنامههای در دست اجرا، تجمیع کسبوکارهای خرد در قالب اتحادیهها و تعاونیهای استانی است تا فعالان این حوزه بتوانند با قدرت بیشتری در بازار حضور پیدا کنند و از خدمات آموزشی، بازاریابی و تأمین مالی بهرهمند شوند.
کارشناسان معتقدند توسعه مشاغل خانگی تنها با پرداخت تسهیلات محقق نمیشود و در کنار تأمین مالی، آموزش مهارتهای کسبوکار، بازاریابی، فروش اینترنتی، برندسازی و دسترسی به بازارهای داخلی و خارجی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
در مجموع، اگرچه دولت توسعه مشاغل خانگی را بهعنوان یکی از اولویتهای اشتغالزایی دنبال میکند، اما تحقق اهداف این بخش مستلزم همکاری بیشتر شبکه بانکی، تسریع در پرداخت تسهیلات، تکمیل بانک اطلاعاتی مشاغل خانگی و ایجاد زیرساختهای لازم برای حضور پایدار این کسبوکارها در بازار است؛ اقداماتی که میتواند سهم مشاغل خانگی را در اشتغال و رشد اقتصادی کشور بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
- کد خبر 2217
- پرینت
