به گزارش خبرورزان، محمدعلی نعمت‌نژاد، شامگاه سه‌شنبه (۲۲ مهر) در نشست تخصصی حزب کارگزاران سازندگی با موضوع «مهاجرت آب‌ها و ریشه‌یابی بحران بی‌آبی»، هشدار داد: خراسان رضوی با هفت درصد وسعت کشور و میزبانی از نزدیک به هشت درصد جمعیت ایران، به دلیل بهره‌برداری افراطی و تغییر رویه‌های نظارتی، تعداد آبخوان‌های طبقه‌بندی‌شده خود را از ۳۷ به ۳۴ کاهش داده است.

وی با اشاره به جهش جمعیتی مشهد از سال ۱۳۳۵ تا افق ۱۴۲۰، گفت: در سال ۱۳۳۵، مشهد ۲۳۰ هزار نفر جمعیت داشت و وزارت نیرو در سال ۱۳۴۸، زمانی که جمعیت به ۴۰۰ هزار نفر رسید، دشت مشهد را «منطقه ممنوعه» اعلام کرد. اکنون اما با جمعیتی نزدیک به چهار میلیون و نیم نفر مواجهیم و فاجعه چندین برابر بزرگ‌تر شده است.

نعمت‌نژاد با اشاره به روند نزولی بارش‌ها در سه دهه اخیر افزود: میانگین بارندگی از ۲۰۸ به ۱۹۰ میلی‌متر سقوط کرده و دما نیز حدود دو درجه بالا رفته است. شهرستان‌هایی مثل بینالود شرایط وخیمی دارند و مشهد نیز تنش‌های شدید آبی را تجربه کرده است.

وی درباره کاهش چشمگیر بارندگی‌های اخیر تصریح کرد: در منطقه مشهد و دشت آن، بارش نسبت به سال قبل و میانگین بلندمدت ۴۱ درصد کمتر شده و این موضوع در سیلاب‌ها و روان‌آب‌ها نیز دیده می‌شود. در حال حاضر فقط حدود شش درصد از گنجایش مخازن باقی مانده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان بیان داشت: منابع آب تجدیدپذیر استان حدود سه میلیون و ۲۳۹ هزار مترمکعب است و دو میلیون و ۲۳۱ هزار مترمکعب نیز آب زیرزمینی داریم، اما برداشت سالانه از سفره‌های زیرزمینی به بیش از چهار میلیارد مترمکعب رسیده؛ در حالی که مصوبه شورای آب حداکثر یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون مترمکعب را مجاز می‌داند. هماکنون ۷۸۵ مترمکعب از این سفره‌ها استحصال می‌شود.

نعمت‌نژاد تأکید کرد: تداوم این روند به معنای نابودی کامل مصارف کشاورزی و صنعتی است، اگر تنها به منابع زیرزمینی برای تأمین آب آشامیدنی مشهد تکیه کنیم.

وی تغییر سهم منابع آبی را نیز یادآور شد و گفت: در سال ۱۳۹۹، ۵۸ درصد آب از منابع سطحی و ۴۲ درصد از زیرزمینی تأمین می‌شد، اما اکنون این نسبت معکوس شده و ۷۵ درصد برداشت از آبخوان‌ها صورت می‌گیرد. قرار بود تنها ۱۱۰ میلیون مترمکعب از سفره‌ها برداشت شود، اما این تجاوز از حد مجاز، موجب افت سطح آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین و افت کیفیت آب شده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای درباره برنامه‌های تأمین آب شرب مشهد گفت: هدف گذاری شده بود ۴۰۰ میلیون مترمکعب برای شرب مشهد اختصاص یابد، اما به دلیل تأخیر در اجرای طرح‌هایی مانند پروژه «هزارمسجد» که قرار بود سال ۱۴۰۱ به بهره‌برداری برسد، این هدف محقق نشده است.

وی از اقدامات کوتاه‌مدت اضطراری مثل حفر و بازسازی چاه‌ها، استفاده از پساب و مطالعات اولیه برای انتقال آب از دریای خزر و حتی فراسرزمینی خبر داد و گفت: این راهکارها به دلیل افت شدید دبی چاه‌ها، اجتناب‌ناپذیر شده‌اند.

در پایان این نشست، کامران داوری، رئیس پژوهشکده آب و محیط‌زیست دانشگاه فردوسی مشهد، با یادآوری شعار «آب برای همه؛ آب برای همیشه» گفت: بزرگ‌ترین مشکل امروز، ریزش سفره‌های زیرزمینی است و باید برنامه‌ریزی آبی همگام با تحولات فناوری، جمعیت و اقتصاد بازتعریف شود.

داوری راه‌حل اساسی را «مداخله جوامع محلی» دانست و افزود: باید آب را به سود مردم مدیریت کنیم و برداشت از آب تجدیدپذیر را به زیر ۴۰ درصد برسانیم. حکمرانی محلی، اجرای فصل هفتم قانون اساسی و اصلاح قوانین، محورهای ضروری برای تغییر سیاست‌های آبی هستند و مشارکت مردمی می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در کاهش بحران آب ایفا کند.